Het werk van een conferentietolk kan zich afspelen in totaal verschillende omstandigheden. De ene opdracht vraagt om urenlange voorbereiding op één gedicht. De andere verandert onverwacht in een live uitgezonden persconferentie. Conferentietolk Madeleine Schalken vertelt over twee ervaringen die laten zien hoeveel aanpassingsvermogen het vak kan vragen.
Voorbereiding op een emotioneel beladen opdracht
In 25 jaar als conferentietolk werkte Madeleine in de meest uiteenlopende omstandigheden.
Toen ze dertig was, tolkte ze tijdens de uitvaart van een alleenstaande minderjarige asielzoeker die kindsoldaat was geweest en zichzelf ‘Terminator’ noemde.
Vooraf besteedde Madeleine uren aan de vertaling van een gedicht dat bij het graf zou worden voorgedragen. De ceremonie maakte diepe indruk op haar. Toch bleef ze vanuit haar professionele verantwoordelijkheid geconcentreerd.
Het was een opdracht waarbij een zorgvuldige voorbereiding en professionele beheersing minstens zo belangrijk waren als taalvaardigheid.
Tolken tijdens een onverwachte persconferentie
Jaren later ontstond een heel andere vorm van druk.
In 2011 tolkte Madeleine tijdens het driedaagse staatsbezoek van de president van Mali aan Nederland. Alles was tijdens een zogenoemde advance party van uur tot uur voorbereid.
Toen werd bekend dat een Nederlandse toerist door Al-Qaeda was ontvoerd in Timboektoe.
Een klein persmoment veranderde plotseling in een drukbezochte persconferentie op het Catshuis, die dezelfde avond tijdens het Achtuurjournaal werd uitgezonden.
“Op die hectiek was ik niet voorbereid, maar op dergelijke momenten doe je wat je moet doen.”
De omstandigheden konden nauwelijks verder uit elkaar liggen. Toch vroegen beide opdrachten om dezelfde kwaliteiten: voorbereiding, aanpassingsvermogen en het vermogen om onder grote emotionele, politieke of persoonlijke druk professioneel te blijven handelen.
Iedere omgeving vraagt iets anders van een conferentietolk
Dat aanpassingsvermogen brengt Madeleine ook naar heel andere omgevingen. Van officiële bezoeken, internationale toppen en detentiecentra tot rondvaarten door de Rotterdamse haven, kassen van 35 graden en fabrieken met oorverdovende machines.
Iedere omgeving vraagt iets anders van een tolk.
Madeleine volgt het register, het jargon en de intonatie van de spreker. Ook emotie, irritatie en culturele gevoeligheden spelen mee wanneer die nodig zijn om de boodschap zorgvuldig over te brengen.
“Tolken is zoveel meer dan het omzetten van woorden. Het gaat om het overbrengen van betekenis, inhoud en intentie.”
Daarom moet een conferentietolk voldoende weten over de aanleiding, context en het doel van een opdracht. Alleen dan kan zij niet alleen de woorden, maar ook de werkelijke boodschap recht doen.
Mensen een stem geven
Madeleine voelt zich het meest waardevol wanneer zij mensen een stem geeft die anders misschien niet gehoord zouden worden. Of wanneer haar werk bijdraagt aan internationale samenwerking, het functioneren van de rechtsstaat en meer begrip tussen mensen.
Na 25 jaar kijkt zij positief naar de toekomst van het vak, zolang vertrouwelijkheid, authenticiteit, kwaliteit en nuance op waarde worden geschat.
Want hoe verschillend de omstandigheden ook zijn: mensen hebben meer nodig dan vertaalde woorden. Ze moeten werkelijk worden begrepen.
Dit verhaal maakt deel uit van 50 verhalen in 50 weken, ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van Congrestolken.
Of volg de campagne op LinkedIn.